Dat zo’n 40% van de werkenden in Nederland geen vast contract heeft, is natuurlijk niet uit de lucht komen vallen. Bedrijven zijn vaak bang dat ze in tijden van economische teruggang opgescheept zitten met de lasten van vaste contracten. Bovendien hecht de generatie die zich nu op de arbeidsmarkt beweegt minder waarde aan vaste contracten. De exibilisering blijft dus toenemen.

Gevolgen van flexibilisering

De flexibilisering van de arbeidsmarkt leidt tot het ontstaan van kwetsbare groepen. Mensen zonder vast contract hebben geen sociale zekerheid en geen zekerheid over hun inkomen. Zekerheid maakt dat mensen en bedrijven risico’s durven nemen. Voor bedrijven is het belangrijk dat de flexibele schil van de onderneming goed georganiseerd is. Op die manier kunnen ze meebewegen met economische fluctuaties. “Bedrijven zoeken altijd de grenzen van de wet op; als ze drie keer een tijdelijk contract kunnen aanbieden, doen ze dit. Na drie keer een contract weten ze heus wel wat voor vlees ze in de kuip hebben of iemand geschikt is en of er ruimte is in de organisatie”, zegt Anneke Goudswaard, lector bij Windesheim en onderzoeker bij TNO. “Vanuit de overheid wordt vooral geprobeerd om dit risicomijdende gedrag van steeds weer een tijdelijk contract aanbieden, tegen te gaan en tegen te houden.”

Wet Werk en Zekerheid

De nieuwe Wet Werk en Zekerheid moest ervoor zorgen dat een tijdelijk contract voor werkgevers minder aantrekkelijk wordt. En dat is redelijk gelukt. Zo mag je als werkgever in een tijdelijk contract geen concurrentiebeding meer opnemen en ben je na twee jaar dienstverband verplicht een transitievergoeding te betalen. De wetgeving moet de werknemer dus beschermen tegen opportunisme en risicomijdend gedrag van werkgevers, maar het moet ook de werkgever het vermogen bieden om te gaan met economische schommelingen.

“We zien bij veel bedrijven dat er te weinig strategisch wordt omgegaan met de flexibele inzet van mensen.”

“De kunst is je bedrijf op zo’n manier flexibel te organiseren, dat dit niet ten koste gaat van mensen. De focus ligt dus op strategische flexibiliteit. Daar ondersteunen we bedrijven in”, zegt Goudswaard. “We zien bij veel bedrijven dat er te weinig strategisch wordt omgegaan met de flexibele inzet van mensen. Vaak is er sprake van kopieergedrag en is het een soort automatisme om alleen maar tijdelijke contracten aan te bieden en gebruik te maken van flexkrachten, terwijl er met je vaste personeel en slimme werkprocessen nog heel veel ruimte is om die behoefte aan flexibiliteit op te vangen.”

Nederland vs. Buitenland

Wat betreft de balans tussen ex en vast is Nederland jarenlang een voorbeeld geweest voor het buitenland. Dat is nu verleden tijd. Goudswaard: “Jarenlang waren wij een voorbeeld van hoe je een zekere balans kon vinden tussen flexibiliteit en zekerheid, maar dat is nu echt doorgeslagen. Wij hebben ten opzichte van het buitenland een hele grote mate van flex- en tijdelijke contracten. Onze voorbeeldpositie zijn we kwijt.”