Met de snelle ontwikkelingen op de arbeidsmarkt verandert de rol van leidinggevenden. Moderne organisatorische inzichten, technologische innovaties en veranderingen in de samenstelling van de beroepsbevolking verschuiven oude hiërarchische structuren en gezagsverhoudingen. Veranderende opvattingen over effectief leiderschap maken dat managers andere verantwoordelijkheden krijgen en over nieuwe vaardigheden moeten beschikken. Dit leidt tot een ander soort leiderschap, waarvan we enkele, voor de HR relevante, vormen bespreken.

Servant Leadership

Het fenomeen servant leadership, of dienend leiderschap, is onderdeel van de algemene tendens dat zaken als werkgeluk, betekenisgeving, gezondheid en persoonlijke groei een steeds centralere rol krijgen in de arbeidsverhouding. Dienend leiderschap gaat uit van de gedachte dat het welzijn van de individuele werknemer, en als gevolg dat van het hele team, een belangrijke voorwaarde is voor succes. De manager zelf komt hierbij op de tweede plaats. Deze empathische manier van leidinggeven richt zich op het verenigen van de persoonlijke doelstellingen van de medewerker, met die van de organisatie in zijn geheel. Motiveren, inspireren en ondersteunen zijn kerntaken van de dienende leider.

“Deze empathische manier van leidinggeven richt zich op het verenigen van de persoonlijke doelstellingen van de medewerker”

Zelfsturing

In het verlengde hiervan ligt het begrip zelfsturing. Geleidelijk maken traditionele ‘command and control’ managementstructuren plaats voor leiderschapsvormen waarin het de taak van de manager is om de zelfwerkzaamheid van medewerkers te stimuleren en te faciliteren. Managers worden een soort voorwaardenscheppende coaches, die oog hebben voor de individuele talenten van medewerkers en hen betrekken bij het beslissingsproces. Hiermee, zo is de gedachte, voelt de medewerker zich op waarde geschat en spreek je zijn verantwoordelijkheidsgevoel aan, waardoor hij zich extra in inzet. Open communicatie en een transparante bedrijfsvoering zijn hierbij belangrijk. Met zelfsturende teams kunnen bedrijven hun organisatie efficiënter maken; besluitvorming hoeft niet meer door hiërarchische lagen, waardoor sneller gehandeld kan worden. Het is mede aan de HR-afdeling om deze overgang van conventionele organisatievormen naar organisaties met autonoom opererende teams, in goede banen te leiden.

“Hiermee voelt de medewerker zich op waarde geschat en spreek je zijn verantwoordelijkheidsgevoel aan”

Talentontwikkeling

De inspanning om het potentieel van (jonge) werknemers tot ontplooiing te brengen, heeft met deze ontwikkelingen nieuwe inhoud gekregen. Wat we onder talent verstaan, is in bepaalde opzichten veranderd en ook sterk leiderschap heeft een nieuwe betekenis gekregen. Vroeger bestond talent vooral in de mate waarin de medewerker zich succesvol kon schikken in het grotere raderwerk van een duidelijk gestructureerde organisatie. De juiste diploma’s en het vermogen om tegemoet te komen aan de harde functie-eisen stelde de nieuwe werknemer in staat de lineaire hiërarchie te doorlopen, totdat hij zelf tot een leiderschapspositie was opgeklommen. Daar aangekomen maakte zijn vaardigheid in het van hogerhand aansturen van zijn voormalige gelijken, hem tot een sterk leider. De komende tijd zal de nadruk meer komen te liggen op de mindset van de medewerker. Talent en growth potential schuilt volgens nieuwe inzichten meer in het hebben van de juiste persoonlijkheid, motivatie en soft skills. Onder goed leiderschap wordt het vermogen verstaan om juist dit talent in de medewerker naar boven te halen.

“Wat we onder talent verstaan, is in bepaalde opzichten veranderd en ook sterk leiderschap heeft een nieuwe betekenis gekregen”